Ο δελτοειδής είναι ο μυς που δίνει το χαρακτηριστικό σχήμα στον ώμο και είναι από τους βασικούς εργάτες σε κάθε κίνηση του χεριού. Δουλεύει όταν σηκώνουμε το χέρι στο πλάι ή μπροστά, όταν βάζουμε κάτι σε ράφι, όταν ντυνόμαστε, όταν σηκώνουμε βάρος, αλλά και σε πολλές επαναλαμβανόμενες κινήσεις στη δουλειά ή στο σπίτι. Επειδή συνεργάζεται στενά με το στροφικό πέταλο και την ωμοπλάτη, όταν υπερφορτιστεί μπορεί να δώσει πόνο που μοιάζει με πρόβλημα στον ώμο, με τενοντοπάθεια ή με ερεθισμό της άρθρωσης.
Όταν ο δελτοειδής χάνει την ελαστικότητά του και εμφανίζει trigger points, ο πόνος μπορεί να είναι διάχυτος στο πλάι του ώμου ή να κατεβαίνει προς το πάνω μέρος του βραχίονα. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ασθενής νιώθει ότι πονάει όταν σηκώνει το χέρι, όταν κρατάει βάρος μακριά από το σώμα ή όταν κοιμάται πάνω στον ώμο. Αυτό συχνά μπερδεύεται με υπακρωμιακό ερεθισμό, τενοντοπάθεια υπερακανθίου ή ακόμα και με αυχενικό πρόβλημα, ειδικά όταν υπάρχει αντανακλαστικός πόνος προς το χέρι.
Στο άρθρο αυτό θα δούμε τι κάνει ο δελτοειδής, τι συμβαίνει όταν περιορίζεται η ελαστικότητά του, ποια συμπτώματα μπορούν να προκαλέσουν τα trigger points του και ποιες καταστάσεις μπορεί να μιμείται.
ㅤ
Ανατομία και λειτουργία του δελτοειδούς
Ο δελτοειδής χωρίζεται σε τρεις μοίρες: πρόσθια, μέση και οπίσθια. Κάθε μοίρα έχει λίγο διαφορετικό ρόλο, αλλά όλες συνεργάζονται για να σηκώνουν και να ελέγχουν το χέρι σε πολλές κατευθύνσεις. Ο δελτοειδής ξεκινά από την κλείδα και την ωμοπλάτη και καταλήγει στο βραχιόνιο οστό.
Βασικές λειτουργίες
- Απαγωγή ώμου, δηλαδή σήκωμα του χεριού στο πλάι (κυρίως μέση μοίρα)
- Κάμψη ώμου, δηλαδή σήκωμα του χεριού μπροστά (κυρίως πρόσθια μοίρα)
- Έκταση ώμου, δηλαδή κίνηση του χεριού προς τα πίσω (κυρίως οπίσθια μοίρα)
- Σταθεροποίηση της άρθρωσης του ώμου σε κινήσεις με βάρος
- Συνεργασία με το στροφικό πέταλο για έλεγχο και ασφάλεια της κίνησης
ㅤ
Τι συμβαίνει όταν περιορίζεται η ελαστικότητα του δελτοειδούς
Όταν ο δελτοειδής χάνει την ελαστικότητά του, δυσκολεύεται να κινηθεί ομαλά το χέρι. Αυτό μπορεί να αυξήσει την πίεση και την τριβή στην περιοχή του ώμου, ειδικά αν το στροφικό πέταλο και η ωμοπλάτη δεν συνεργάζονται σωστά.
Το σώμα τότε συχνά αντισταθμίζει. Μπορεί να σηκώνουμε τον ώμο προς το αυτί, να γέρνουμε τον κορμό για να σηκώσουμε το χέρι, ή να αποφεύγουμε συγκεκριμένες γωνίες. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος και μπορεί να επιβαρυνθούν οι γειτονικές αρθρώσεις & μύες του άνω άκρου και του κορμού
Συχνές συνέπειες
- Πόνος στο πλάι του ώμου, ειδικά σε απαγωγή
- Πόνος στο πάνω μέρος του βραχίονα, σαν βαρύς ώμος
- Ενόχληση όταν κρατάω βάρος μακριά από το σώμα
- Πόνος όταν ντύνομαι ή όταν βάζω το χέρι πίσω (π.χ. να πιάσω ζώνη)
- Πόνος στον ύπνο όταν ξαπλώνω πάνω στον ώμο
- Αίσθηση αδυναμίας ή κόπωσης στο χέρι σε επαναλαμβανόμενες κινήσεις
- Αυξημένη κόπωση σε αυχένα και ωμοπλάτη
ㅤ
Πότε υπερφορτίζεται ο δελτοειδής
Ο δελτοειδής υπερφορτίζεται συχνά όταν κάνουμε πολλές επαναλήψεις πάνω από το ύψος του ώμου ή όταν σηκώνουμε βάρος χωρίς σωστή σταθεροποίηση ωμοπλάτης. Μπορεί επίσης να υπερλειτουργεί όταν το στροφικό πέταλο είναι αδύναμο ή ερεθισμένο.
Συχνά αίτια
- Προπόνηση ώμων με πολλές πιέσεις, πλάγιες άρσεις, overhead κινήσεις
- Επαναλαμβανόμενη εργασία με τα χέρια ψηλά (βάψιμο, ράφια, χειρωνακτική εργασία)
- Κακή στάση με ώμους μπροστά και μειωμένη κινητικότητα θωρακικής μοίρας
- Αδυναμία στροφικού πετάλου ή κακή σταθεροποίηση ωμοπλάτης
- Απότομη αύξηση φορτίου ή επιστροφή σε προπόνηση μετά από αποχή
- Κράτημα βάρους μακριά από το σώμα για ώρα (π.χ. τσάντες, παιδί)
- Στρες και αυξημένη τάση σε αυχένα και ώμους
ㅤ
Δελτοειδής και trigger points
Τα trigger points στον δελτοειδή μπορούν να δώσουν πόνο στο πλάι του ώμου και να κατεβαίνουν προς το πάνω μέρος του βραχίονα. Συχνά ο πόνος εμφανίζεται σε συγκεκριμένες γωνίες, ειδικά όταν σηκώνουμε το χέρι στο πλάι ή όταν κρατάμε βάρος.
Πότε εμφανίζονται trigger points
- Μετά από έντονη προπόνηση ώμων ή πολλές overhead κινήσεις
- Μετά από εργασία με τα χέρια ψηλά
- Όταν υπάρχει ήδη ερεθισμός στον ώμο και ο δελτοειδής δουλεύει προστατευτικά
- Όταν η ωμοπλάτη δεν σταθεροποιείται σωστά και ο δελτοειδής υπερλειτουργεί
- Όταν υπάρχει χρόνια κακή στάση και μειωμένη κινητικότητα θωρακικής
ㅤ
Συμπτώματα που μπορεί να προκαλέσει ο δελτοειδής
- Πόνος στο πλάι του ώμου
- Πόνος που κατεβαίνει προς το πάνω μέρος του βραχίονα
- Ενόχληση όταν σηκώνω το χέρι στο πλάι ή μπροστά
- Πόνος όταν κρατάω βάρος μακριά από το σώμα
- Πόνος στον ύπνο πάνω στον ώμο
- Αίσθηση κόπωσης ή αδυναμίας σε επαναλαμβανόμενες κινήσεις
ㅤ
Παθήσεις και καταστάσεις που μπορεί να μιμείται
Ο πόνος από trigger points ή υπερφόρτιση του δελτοειδούς μπορεί να μιμείται ή να συνυπάρχει με
- Υπακρωμιακό ερεθισμό ή πόνο τύπου impingement
- Τενοντοπάθεια υπερακανθίου ή άλλων τενόντων του στροφικού πετάλου
- Θυλακίτιδα ώμου, όταν υπάρχει πόνος σε συγκεκριμένες γωνίες
- Πόνο από αυχένα, όταν ο πόνος κατεβαίνει στο χέρι και συνυπάρχει αυχενική δυσκαμψία
- Πόνο από την ακρωμιοκλειδική άρθρωση, ειδικά σε κινήσεις πάνω από το ύψος του ώμου
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πόνος στον ώμο είναι από τον δελτοειδή. Σημαίνει ότι μπορεί να είναι ένας κρίσιμος παράγοντας που κρατά το σύμπτωμα ενεργό και χρειάζεται να αξιολογηθεί μαζί με την υπόλοιπη εικόνα. Αν ο πόνος συνοδεύεται από έντονη αδυναμία, μούδιασμα που επιδεινώνεται, πρόσφατο τραυματισμό, εξάρθρημα, έντονο πρήξιμο ή νυχτερινό πόνο που δεν αλλάζει με θέση, χρειάζεται αξιολόγηση.
ㅤ
Πώς γίνεται η αξιολόγηση
Η αξιολόγηση στο Physiotherapy Rituals περιλαμβάνει
- Λήψη ιστορικού (τι επιδεινώνει και τι ανακουφίζει, προπόνηση, εργασία, ύπνος)
- Έλεγχο κίνησης ώμου, ωμοπλάτης και θωρακικής μοίρας
- Έλεγχο δύναμης και αντοχής δελτοειδούς και στροφικού πετάλου
- Έλεγχο σταθεροποίησης ωμοπλάτης σε λειτουργικές κινήσεις
- Κλινική αναπαραγωγή συμπτωμάτων κατά την ψηλάφηση και εντοπισμό trigger points
- Όταν χρειάζεται, καθοδήγηση για περαιτέρω έλεγχο ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες
ㅤ
Αντιμετώπιση των trigger points στον δελτοειδή
Στόχος είναι να μειωθεί η τάση, να αποσυμφορηθεί ο μυς και να αποκατασταθεί η σωστή συνεργασία δελτοειδούς, στροφικού πετάλου και ωμοπλάτης.
Συνήθως βοηθούν
- Trigger point therapy με σωστή δοσολογία
- Τεχνικές αποσυμφόρησης μαλακών μορίων στον δελτοειδή και στους συνεργούς μύες
- Βελτίωση κινητικότητας θωρακικής μοίρας και ώμου όταν χρειάζεται
- Επανεκπαίδευση ωμοπλάτης και σταθεροποίησης
- Σταδιακή ενδυνάμωση με έμφαση σε στροφικό πέταλο και έλεγχο κίνησης
- Διαχείριση φορτίου σε overhead κινήσεις και εργονομικές αλλαγές
ㅤ
Πρακτικές συμβουλές
- Μείωσε προσωρινά overhead ασκήσεις αν ο πόνος επιδεινώνεται
- Απόφυγε να κρατάς βάρος μακριά από το σώμα για πολύ ώρα
- Δούλεψε τη σταθεροποίηση ωμοπλάτης, όχι μόνο ενδυνάμωση σε ώμους
- Αν πονάς στον ύπνο, δοκίμασε να μην ξαπλώνεις πάνω στον ώμο και να στηρίζεις το χέρι με μαξιλάρι όπου χρειάζεται
- Αν ο πόνος επιμένει, χρειάζεται αξιολόγηση για να δούμε τι κρατά το σύμπτωμα ενεργό
ㅤ
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ο δελτοειδής να προκαλέσει πόνο που μοιάζει με υπακρωμιακή προστριβή?
Ναι. Όταν είναι σε αυξημένη τάση και υπάρχουν trigger points, ο πόνος σε απαγωγή μπορεί να μοιάζει με υπακρωμιακό ερεθισμό. Η αξιολόγηση ξεκαθαρίζει τι συμμετέχει.
Γιατί πονάει όταν σηκώνω το χέρι στο πλάι?
Η μέση μοίρα του δελτοειδούς δουλεύει έντονα στην απαγωγή. Αν είναι υπερφορτισμένη ή σφιχτή, η κίνηση μπορεί να προκαλεί πόνο.
Θα φανεί σε μαγνητική?
Τα trigger points συνήθως δεν φαίνονται σε απεικονιστικές εξετάσεις. Η κλινική εξέταση είναι το κλειδί.
ㅤ
Πότε να ζητήσετε βοήθεια από φυσικοθεραπευτή
Αν ο πόνος στον ώμο επιμένει, αν δυσκολεύει το ντύσιμο, τον ύπνο ή την προπόνηση, ή αν νιώθετε ότι το χέρι κουράζεται εύκολα και δεν σηκώνεται όπως πριν, χρειάζεται αξιολόγηση. Με σωστή διαφοροδιάγνωση μπορούμε να δούμε αν συμμετέχει ο δελτοειδής και τα trigger points του, να μειώσουμε την τάση και να χτίσουμε ένα ασφαλές πλάνο αποκατάστασης.
ㅤ
Είστε φυσικοθεραπευτής ή φυσικοθεραπεύτρια
Αν θέλετε να μάθετε πώς προσεγγίζουμε πρακτικά την Trigger Point Therapy, δοσολογία, συχνά λάθη, διαφοροδιάγνωση και εφαρμογή στην κλινική πράξη, δείτε τη σειρά hands on σεμιναρίων Trigger Point Therapy.
ㅤ
Γεόμελος Αναστάσιος
Φυσικοθεραπευτής | Trigger Point Therapist
